Vraag een willekeurig bedrijf welke AI ze gebruiken, en het antwoord komt bijna altijd terug op dezelfde paar namen: OpenAI, Microsoft, Google, Amazon. Stuk voor stuk Amerikaanse bedrijven, met Amerikaanse servers en Amerikaanse voorwaarden. Dat is geen toeval. Het is het resultaat van jarenlange investeringen die in Europa simpelweg niet zijn gedaan.
Het probleem zit 'm niet in de kwaliteit van die tools. Het zit 'm in de afhankelijkheid. Als jouw hele proces draait op een Amerikaanse API, dan draai je mee op beslissingen waar jij part noch deel aan hebt: een prijs die verdubbelt, een model dat wordt uitgefaseerd, toegang die wordt beperkt omdat een geopolitieke wind anders waait. Dat is geen ver-van-je-bed-scenario meer, het is gewoon een reëel risico voor je bedrijfsvoering.
Daar komt bij dat je data de oceaan oversteekt zodra ze die servers raakt. Onder Amerikaanse wetgeving, hoe netjes het contract er ook uitziet. Voor een chatbot die recepten verzint maakt dat weinig uit. Voor klantgegevens, financiële data of iets waar de AI Act straks harde eisen aan stelt, wordt het al snel een ander verhaal.
Het goede nieuws: er is een alternatief in opbouw. Europese spelers zoals Mistral bewijzen dat je geen Silicon Valley nodig hebt voor een serieus AI-model. En met de AI Act die eraan komt, wordt het sowieso verstandig om nu al te weten waar je data staat en wie er controle over heeft, in plaats van daar achteraf achteraan te rennen.
Je hoeft niet morgen alles om te gooien. Begin bij de vraag die iedereen kan beantwoorden: welke AI-tools gebruiken wij, waar staat de data, en wat gebeurt er als de leverancier morgen iets verandert. Vaak blijkt die vraag nog nooit gesteld te zijn, en dat is precies waar het zou moeten beginnen.
